حافظه قدس؛ نبرد با فراموشی برای حفظ تاریخ و هویت فلسطین

به گزارش ایکنا به نقل از آناتولی، مجموعه «حافظه قدس» با گردآوری تصاویر تاریخی از اواخر قرن نوزدهم میلادی تا امروز، دریچه ای گسترده به تاریخ معماری و تحولات اجتماعی فلسطین گشوده است؛ پروژه ای که «محمد هاشم غوشه» مورخ اردنی، طی سال ها پژوهش و مستندسازی آن را شکل داده و به یکی از بزرگ ترین تلاش ها برای ثبت و حفظ میراث تاریخی فلسطین تبدیل کرده است.

این مجموعه، روند تاریخی فلسطین را از دوران عثمانی و قیمومت بریتانیا، از دوره حاکمیت اردن بر بخش هایی از فلسطین تا مقاومت فلسطینیان و تحولات سیاسی و اجتماعی این سرزمین دنبال می کند.

تصاویر تاریخی این مجموعه که غوشه با دقت انتخاب کرده، به آرشیو خبرگزاری آناتولی افزوده شده اند تا در دسترس عموم مردم، پژوهشگران و علاقه مندان به تاریخ قدس و فلسطین قرار گیرند.

از تجربه آوارگی تا پروژه ای برای حفظ میراث فلسطین

غوشه شکل گیری این پروژه پژوهشی را با تجربه شخصی خود و خانواده اش از قدس و آوارگی فلسطینیان مرتبط می داند. خانواده او در سال 1954 ناچار به ترک این شهر شد؛ سال ها پس از اشغال فلسطین در سال 1948 که طی آن شمار زیادی از فلسطینیان به اجبار از سرزمین خود رانده شدند. این خانواده بعدها در کویت سکونت یافت.

اشغال قدس شرقی از سوی رژیم صهیونیستی در سال 1967 نیز مانع بازگشت خانواده او به این شهر شد.

غوشه با اشاره به رنج سال های دوری از وطن گفت: «قدس و فلسطین فقط وطن ما نبودند، بلکه آینده و گذشته ما و قلب ما بودند. تا سال 1994، بازگشت ما به قدس و فلسطین ممنوع بود.»

او توضیح داد که پس از بازگشت به قدس در سال 1994، فصل تازه ای از زندگی اش آغاز شد و بخش عمده تلاش خود را به شناخت شهر، کشف آثار تاریخی و مستندسازی میراث آن اختصاص داد.

این مورخ افزود: «زندگی تازه ای را آغاز کردم و پژوهشی را برای مستندسازی تمام آثار تاریخی قدس شروع کردم؛ پژوهشی که هدف آن بازنشر تاریخ قدس و فلسطین بر اساس تحقیقات میدانی و منابع اولیه ای بود که روی آنها کار می کردم.»

حفظ میراث؛ مسئولیتی فراتر از ثبت تاریخ

غوشه معتقد است مسئولیت مورخ تنها به ثبت رویدادهای گذشته محدود نمی شود، بلکه حفاظت از میراث و تمدن و انتقال آنها به نسل های آینده را نیز دربرمی گیرد.

او تأکید کرد: «باید به نوشتن درباره میراث، تاریخ و تمدن خود ادامه دهیم؛ زیرا بدون میراثمان نمی توانیم آینده خود را پیدا کنیم.»

این مورخ با ابراز باور به بازگشت فلسطینیان به سرزمینشان، گفت: نسل های آینده حق دارند میراث و تاریخ خود را محفوظ و در دسترس داشته باشند و تحقق این هدف یکی از مهم ترین وظایف مورخان است.

غوشه همچنین بر ضرورت انتشار پژوهش های مربوط به تاریخ فلسطین به زبان های مختلف تأکید کرد تا این آثار به دانشگاه ها و مراکز پژوهشی سراسر جهان راه یابند.

او گفت: «باید داستان خود را خودمان بنویسیم، از آن محافظت کنیم و آن را به مراکز پژوهشی در آمریکا، اروپا و دیگر نقاط جهان برسانیم. حفظ روایت ما، نبردی بزرگ است.»

مستندسازی آثار تاریخی غزه و قدس پیش از تخریب

غوشه طی حدود 30 سال پژوهش و فعالیت، بخش قابل توجهی از آثار تاریخی اسلامی و مسیحی در غزه و قدس را مستند کرده است.

او در این مسیر، نقشه ها و طرح های معماری مربوط به نماها، مقاطع و ساختار بناهای تاریخی مختلف فلسطین، به ویژه در غزه و قدس را تهیه کرده است؛ بناهایی که شماری از آنها در پی حملات اسرائیل آسیب دیده یا ویران شده اند.

از جمله این آثار می توان به مسجد جامع عمری و مسجد سید هاشم در غزه اشاره کرد که اکنون به مرمت نیاز دارند. کلیساها، مسجد ابن مروان، دیگر مساجد نوار غزه، آرامگاه ها، مدارس تاریخی و کاروان سراهای قدیمی نیز در شمار این بناها قرار دارند.

غوشه تأکید کرد: وظیفه او به عنوان مورخ، تهیه مطالعات معماری درباره این مکان ها و مستندسازی دقیق آنهاست؛ اقدامی که هم سوابق تاریخی این آثار را حفظ می کند و هم انتقال دانش مربوط به آنها به نسل های آینده را امکان پذیر می سازد.

عکس های تاریخی؛ اسنادی از زندگی روزمره فلسطینیان

این مورخ جایگاه ویژه ای برای عکس های تاریخی قائل است و آنها را از منابع اساسی مطالعه تاریخ و میراث فلسطین می داند؛ زیرا تصاویر می توانند جزئیاتی از زندگی روزمره، آداب و رسوم مردم و روند تحول معماری این سرزمین را آشکار کنند.

به گفته غوشه، جهانگردانی که از قرن نوزدهم به فلسطین سفر می کردند، دوربین های خود را به همراه داشتند و از مناطق مختلف عکس می گرفتند. این تصاویر بعدها امکان شناخت بخش های مهمی از تاریخ فلسطین را فراهم کردند که صرفاً از طریق اسناد مکتوب قابل شناسایی نبودند.

او خاطرنشان کرد که عکس های تاریخی، علاوه بر ثبت تحول معماری فلسطینی، اطلاعات ارزشمندی درباره شیوه زندگی مردم، عادت ها و سنت های اجتماعی آنان در اختیار پژوهشگران قرار می دهند.

مجموعه «حافظه قدس» شامل پنج جلد است.

انتهای پیام